Complexe PTSS

In Nederland wordt het “Handboek Diagnose en Statistiek van Psychische aandoeningen” (DSM) als gouden standaard in de psychiatrische diagnostiek toegepast. Hierin worden de symptomen van alle psychische ziekten omschreven, zodat de clinicus kan classificeren of er een aandoening aanwezig is. Veel symptomen van psychische ziektebeelden overlappen de symptomen die horen bij een psychische aandoening kunnen veranderen op basis van nieuwe empirische inzichten en klinische praktijkervaringen (wat zich bijv. kan uiten in toegevoegde criteria in een nieuwe versie van de DSM). Om deze reden is de DSM niet zozeer een middel om psychische aandoeningen te diagnosticeren maar meer om deze te classificeren.

De classificatie voor posttraumatische stressstoornis is in de DSM opgebouwd uit 4 clusters. In het eerste cluster (A) worden de traumatische gebeurtenissen gedefinieerd. In de overige clusters worden klachten die te maken hebben met herbelevingen (B), vermijding (C) en hyperarousal (verhoogde prikkelbaarheid) (D) verder beschreven.

Er is bij het opstellen van de DSM veel discussie geweest over wanneer een gebeurtenis (volgens het classificatiesysteem) als wel of niet traumatisch kan worden gedefinieerd. In de DSM-IV geldt het criterium dat de persoon ‘zelf ondervonden heeft of getuige is geweest van een of meer gebeurtenissen die een feitelijke of dreigende dood of een ernstige verwonding met zich meebracht, of die een bedreiging vormde voor de fysieke integriteit van betrokkene of anderen’. Daarnaast geldt het criterium dat deze gebeurtenis ‘leidt tot reacties als intense angst, hulpeloosheid of afschuw’.

De afgelopen decennia is onderzoek gedaan naar het concept complex trauma. Verschillende elementen worden verondersteld kenmerken te zijn van complex trauma: het herhaalde/langdurige element, het interpersoonlijke element en het ontwikkelingsremmende (kindertijd) element zijn de belangrijkste hiervan. Er is echter geen overeenstemming op welk van deze elementen de nadruk dient te liggen en hoe complex trauma gedefinieerd dient te worden.

Men kan zich voorstellen dat bij PTSS op basis van een enkelvoudig traumatische gebeurtenis op latere leeftijd een andere behandelaanpak kan behoeven dan PTSS op basis van bijvoorbeeld herhaald, langdurig interpersoonlijk misbruik in de kindertijd. Als gevolg van het laatstgenoemde type trauma is vastgesteld dat er sneller problemen optreden in de emotieregulatie, veranderingen in zelfbeeld en relaties met anderen en er vaker dissociatieve symptomen optreden (dissociatie = het zich tijdelijk niets meer denken, voelen, herinneren; los staan van het bewustzijn). In de DSM is dit tot uiting gebracht in een beschrijving van ‘mogelijk aanvullende kenmerken van PTSS’. Er is momenteel nog onvoldoende evidentie voor een op zichzelf staande diagnose ‘complexe PTSS’.

In de ‘Multidisciplinaire richtlijn angststoornissen’ (Van Balkom et al., 2013) is het advies om mensen met PTSS te behandelen met traumagerichte cognitieve gedragstherapie of EMDR i.c.m. psycho-educatie en activatie. De vraag doet zich voor of de behandeling verschillend is voor: enkelvoudig vs. meervoudig trauma; trauma op kindertijd vs. latere leeftijd; interpersoonlijk vs. niet interpersoonlijk trauma; etc.

Om deze belangrijke vraag (deels) te beantwoorden doet Psychotherapy&Movement wetenschappelijk onderzoek bij patiënten met PTSS als gevolg van meervoudig interpersoonlijk misbruik (seksueel evt. icm fysiek geweld) voor de leeftijd van 16 jaar. Wij vergelijken Imaginaire exposure (de gouden standaard traumagerichte behandeling voor PTSS) met Imaginaire rescripting; een relatief nieuwere traumagerichte behandeltechniek. We brengen naast PTSS symptomen uitgebreid in kaart welke aanvullende kenmerken er spelen, passen een van de behandelingen toe, en kunnen vervolgens conclusies trekken welk van de twee behandelmethoden het meest effectief is voor deze specifieke patiëntengroep.

Voor een uitleg van deze behandeltechnieken verwijs ik u naar andere blogs en onze website www.psychotherapymovement.nl

Comments are currently closed.